In ons vorig blog kon je meer lezen over de invloed van temperatuur en vochtigheid op jouw gasdetectietoestel. Heb je deze gemist? Lees het dan nu!

Zoals we in een ander blog hebben besproken, kan ammoniak (NH3) gevaarlijk zijn. Het is een kleurloos gas dat zowel giftig als brandbaar is. De scherpe, prikkelende geur van schoonmaakproducten is bij velen gekend.

In de industrie wordt ammoniak gebruikt als koelmiddel in koelinstallaties en speelt het een belangrijke rol bij de fabricage van kunstmest. Ook in de landbouw komt ammoniak regelmatig in de lucht terecht, bijvoorbeeld door emissies uit stallen of door verdamping van mest op akkers.

In dit artikel hebben we het over een praktijkcase waarin een NH3-lek werd opgespoord en hoe het gebruik van het verkeerde detectietoestel tot een serieus incident kan leiden.

Bij interventies met toxische gassen is het juiste meettoestel minstens zo belangrijk als onafhankelijke adembescherming.

Bij een ammoniak-lek in een koelinstallatie werd een fout gasdetectie toestel gebruikt. Een sensor ging in overload maar er werd fout gemeten met een vals gevoel van veiligheid tot gevolg.

De situatie

In de kelder van een gebouw treedt een ernstig ammoniak-lek op aan een koelinstallatie. Enkele duizenden ppm’s komen vrij. De brandweer komt ter plaatse om het lek te lokaliseren (en dichten). Ze zijn voorzien van adembescherming en gebruiken een NH3-sensor om het lek te lokaliseren. Ze kiezen volgend toestel uit de interventiewagen:

• X-am 5000 ‘NH3’ (meetbereik van 0 tot 300 ppm)

Dit is een diffuus toestel ter persoonlijke bescherming.

De gemaakte fout
De kelder wordt betreden met de persoonlijke gasdetector om het lek te lokaliseren. Maar mag je een diffuus toestel meenemen? Waar gaat het mis?

De NH3-sensor in dit toestel is ontworpen voor persoonlijke veiligheid, heeft een beperkt meetbereik tot 300 ppm en is niet bedoeld voor lekopsporing bij hoge concentraties. De sensor gaat onmiddellijk in overload, wordt verzadigd en kan hierdoor defect gaan. Zonder het te beseffen wordt de detector onbetrouwbaar.

Belangrijk: bump jouw toestel altijd voor een volgende inzet!

Het juiste toestel voor deze toepassing
De X-am 5000 gaat continu in alarm en geeft geen uitlezing meer. Deze is verzadigd en kan dus niet gebruikt worden om het lek te lokaliseren.

De MiniRAE 3000 ‘PID’ met 10,6 eV lamp in de interventiewagen is een betere oplossing maar waarom? Dit toestel heeft een veel groter meetbereik, is geschikt voor lekopsporing en is bestand tegen hoge gasconcentraties. Wist je dat het meetbereik van 0 tot 15.000 ppm is?

Na het systematisch doorzoeken van de kelder wordt de oorsprong van het lek gevonden. De MiniRAE 3000 geeft op deze plek een uitlezing van ongeveer 7.500 ppm.

7500 ppm NH3… maar klopt dat wel?
Neen…! De werkelijke concentratie is veel hoger!

Een PID-sensor is een breedbandsensor. Hij reageert op een reeks van vluchtige organische componenten. Het is dus geen specifieke NH3-sensor. Daarom bestaan er correctiefactoren. Deze geven aan hoe gevoelig de sensor is voor een bepaald gas.

Voor de MiniRAE 3000 met een 10,6 eV lamp vinden we volgende correctiefactor terug in Technical Note 106 van RAE. Voor NH3 bedraagt de correctiefactor 10,9.

Wat is nu de werkelijke concentratie?
Om de werkelijke waarde te bepalen, hanteer je volgende formule:

Uitlezing display x Correctiefactor = Werkelijke waarde
7500 ppm x 10,9 ≈ 82.500 ppm NH3

In werkelijkheid was er dus ongeveer 82.500 ppm ammoniak aanwezig.

Let wel: hou rekening met +/- 30% afwijking bij omrekeningen met correctiefactoren.

Correctiefactoren zijn namelijk altijd een gemiddelde, indicatieve waarde. En zeker als de factor >10 is. Dit verklaart waarom de persoonlijke detector onmiddellijk in overload ging en waarom de NH3-sensor van de X-am 5000 mogelijk onherstelbaar beschadigd is.

Met een meetbereik tot 300 ppm is een lek van 83.000 ppm ammoniak opsporen geen aanrader.

Hadden we dit kunnen voorkomen?

Een X-am 5000 ‘NH3’ kan beter niet gebruikt worden in deze applicatie. Een groot lek ammoniak kan je beter opsporen met een MiniRAE 3000 om zo een mogelijk defect aan de NH3 sensor te voorkomen. Gebruik dus altijd eerst een MiniRAE bij grote lekken. Is het lek voldoende klein dan kan je aanvullend nog altijd een X-am 5000 gebruiken.

Let wel: de werkelijke waarde NH3 moet dus < 300 ppm anders beschadig je de NH3-sensor.

Conclusie

• Gebruik geen persoonlijke (NH3-)sensoren voor lekopsporing
• Respecteer altijd het meetbereik van de sensor (en zoek deze op voor je gaat meten)
• PID-toestellen zijn geschikt voor hoge concentraties aan gas (maar check of hij het kan detecteren)
• PID-metingen juist interpreteren? Zoek de correctiefactor op.
• Een sensor verzadigd? Check of de sensor nog werkt door te bumpen met een referentiegas, bijvoorbeeld 50 ppm NH₃ voor een ammoniak sensor.

Benieuwd naar meer…?

Heeft dit blog je nieuwsgierig gemaakt en wil je meer weten over gasdetectie toestellen, onze live trainingen of wil je toestellen kopen, huren of laten kalibreren? Aarzel niet en neem contact met ons. Ine Van Hofstraeten – ine@safetydetection.be – 0468/12.50.58

Ben jij ooit in contact gekomen met ammoniak? Deel jouw ervaring & maak kans op een GRATIS ticket twv 497€ voor de training op 4 juni 2026! Ken jij mensen die baat hebben bij dit artikel? Deel het zeker op LinkedIn of jouw social media.